FUTA (PEŞTEMAL) HAKKINDA BİLGİLER

Tarafından | 25 Ocak 2020

Futa, ( Peştamal)  Hamamlarda kullanılan bir kumaş cinsi ve peştemalin eş anlamlısıdır.  Futa veya fota kelimesi Türkçeye Farsçadan girmiş ama esasında Hintçe kökenli bir sözcüktür.

Futa, düz zemin üzerinde çubuklu olarak dokunan pamuklu veya ipekli bir kumaş çeşidi olduğu gibi  bu kumaşla  yapılmış hamam giysisinin peştemalin de adı olmaktadır.  Esasında peştemallerin ipekli olanlarına futa olmayanlarına peştamal denmesi daha da doğrudur.

Son derece zengin ve gelişmiş bir hamam kültürüne sahip olan Osmanlılarda futa zenginlerin peştemali olarak karşımıza çıkar.  Futalar ipekten yapılmış olan hamamda örtünmek ve kurulanmak için kullanılan ince dokumalı cunuklu çizgili , hamamda belden aşağısını örtmek için kuşanılan bir hamam öRtüsüdür. Karedeniz bölgesinde  kadınların çalışırken kullandıkları peştemallere dolay peştmela veya  futa  da denmiş fakat bu futalar ipekten yapılmadığı gibi tarlada, bahçede, evde, pazarda önlük olarak kullanılmıştır.

Futaların  çubukları  inceli kalınlı olup, genellikle zemin renginin derece derece koyusundan yapılırdı. Futa aynı zamanda sözü edilen kumaştan yapılan bir cins peştemalin de adıdır. Türk giyim kuşam kültüründe daha çok peştamal olarak yer almıştır.

Peştamal kuşanmak: Ahilik ve Geleneklerinde  Ahilerin  esnaf kollarında çıraklıktan kalfalığa veya kalfalıktan  ustalığa geçtiklerini belli etmek üzere   özel bir törenle  (Şed Bağlama Törenleri) bellerine  peştemal sarmak adeti vardı.  Ustası tarafından beline peştamal bağlanan kalfa veya usta diploma almış oluyordu. Peştemal kuşanarak ustalığa geçtiği onaylanmış olan ahi   kendi dükkanını açmak hakkı elde eder,  dükkan sahibine ise   tutacağı  dükkanın  değerine göre  dükkan sahibine veya  dükkanın bağlı olduğu arasta yönetimine , Han Çarşı ve Arasta vakfına  peştemallık denen bir para öderdi.

Bu paranın bir kısmı usta çıktığı loncadan dükkan açacak olanlara verilen esnaf kesesinden – orta sandığı- ve törende usta çıkan ahiye   lonca üyelerinin  verdiği  bahşişlerden sağlanırdı.

Peştemal renkli çubuklu desenli  keten ya da pamuk ipliğinden dokunan , boyu  uzun eni 75-80cm kadar olan, hamam örtsüsü olarak günümüzde   hala yaşamaktadır.  Peştemali  Erkekler belden aşağı, kadınlar  ise koltuk altlarından itibaren kullanırlar. Kadın peştemallerinin enleri daha geniş, kenarları püsküllüdür.

Kimi yörelerde  peştemala keşan da denmiş, bele bağlananlara dolay veya dolayık adı da verilmiştir.  Bele veya başa bağlanan peştmaller olarak ayrılmışlar, makaslı, püsküllü, delikli ve kara peştamal olarak türlere ayrılmışlardır. İç anadoluda kullanılan  ve bağlanan bu peştemalere ise Peşlik denmiştir. Peşlikler  peştmalin işlevleri için  bele bağlansa da yünlü ve dokumalı olarak yapılmış dolayık türüdür.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir