Çilek Kumaş Nedir? Özellikleri, Kullanım Alanları ve Bakımı

Çilek kumaş, tekstil sektöründe genellikle çilek süprem kumaş adıyla bilinen, yüzeyindeki belirgin ve hafif kabarcıklı ilmek görüntüsüyle dikkat çeken bir örme kumaş çeşididir. Kumaşın yüzey yapısı çileğin dış görünüşünü andırdığı için piyasada bu isimle anılmaktadır.

Çilek kumaş belirli bir elyafın adı değildir. Başka bir ifadeyle “çilek” sözcüğü kumaşın pamuk, viskon, modal veya polyester olduğunu değil, ağırlıklı olarak yüzey görünümünü ve örme biçimini ifade eder. Bu nedenle satın alınan kumaşın gerçek özelliklerini anlamak için ürünün elyaf karışımına, gramajına ve üretim tekniğine bakılmalıdır.

Çilek Süprem Kumaş Nasıl Üretilir?

Çilek süprem kumaş, çoğunlukla tek plakalı yuvarlak örme makinelerinde RL düz örgü yapısıyla üretilir. RL örgüde kumaşın ön yüzünde sağ ilmekler, arka yüzünde ise sol ilmekler görülür. Bu nedenle kumaşın ön ve arka yüzü birbirinden farklı bir görünüme sahiptir. Süprem kumaşların temel yapısı tek plakalı makinelerde oluşur ve kesilen kenarlarda kıvrılma görülebilir.

Çilek kumaşın normal süpremden ayrılmasını sağlayan temel özellikler şunlardır:

• Daha kalın veya katlı ipliklerin kullanılabilmesi
• Örgünün normal süpreme göre daha gevşek ayarlanması
• Düşük incelikteki örme makinelerinin tercih edilebilmesi
• Viskon ve modal gibi parlak, yumuşak ve dökümlü ipliklerin kullanılabilmesi
• Kumaş yüzeyinde iri, belirgin ve kabarcıklı bir ilmek görüntüsü oluşması

Bazı çilek süprem kumaşlar 30/2 viskon iplikle ve 10 fayn makinelerde üretilebilir. Ancak bu değerler bütün çilek kumaşlar için geçerli bir standart değildir. İplik numarası, makine inceliği, ilmek boyu ve gramaj üreticiye göre değişebilir.

Fayn veya fein olarak adlandırılan makine inceliği, örme makinesinde bir inçlik alanda bulunan iğne sayısını belirtir. Fayn değeri yükseldikçe kullanılabilecek iplikler ve oluşan kumaş yapısı genel olarak daha ince hâle gelir.

Çilek Kumaş ile Normal Süprem Arasındaki Farklar

Normal süprem kumaş çoğunlukla daha düzgün, sade ve küçük ilmekli bir yüzeye sahiptir. Çilek süpremde ise ilmek görüntüsü daha iri ve belirgindir.

Normal süprem ile çilek süprem arasındaki başlıca farklar şöyledir:

Her iki kumaş da süprem örgü ailesinde bulunabilir. Aralarındaki temel fark elyaf adından çok iplik seçimi, makine ayarı, ilmek büyüklüğü ve yüzey görünümüdür.

Çilek Kumaşın Özellikleri Nelerdir?

Çilek kumaşın özellikleri kullanılan ipliğe ve üretim ayarlarına göre değişmekle birlikte genel olarak şu şekilde açıklanabilir:

Dökümlü bir görünüm oluşturur

Özellikle viskon ve modal ipliklerle üretilen çeşitleri akıcı ve dökümlü bir duruş sergiler. Bu özellik, geniş kesimli elbise ve tuniklerde kumaşın vücutta daha doğal durmasını sağlar.

Yumuşak bir tutuma sahip olabilir

Selüloz esaslı viskon ve modal iplikler kumaşa yumuşaklık kazandırabilir. Ancak polyester oranı yüksek çeşitlerde kumaşın tutumu ve cilt üzerindeki hissi farklı olabilir.

Kendine özgü dokulu bir yüzeyi vardır

İri ve gevşek ilmekler kumaşın yüzeyinde çilek kabuğunu andıran hareketli bir görüntü oluşturur. Bu yapı, düz renkli kumaşların bile daha dikkat çekici görünmesini sağlar.

Esnek bir yapıya sahiptir

Örme kumaşlarda iplikler ilmekler hâlinde birbirine bağlandığı için kumaş belirli ölçüde esneyebilir. Kumaşa elastan ilave edilmesi hâlinde esneklik ve toparlanma özelliği daha da artar.

Renkleri canlı gösterebilir

Viskon ve modal gibi hafif parlak ipliklerden üretilen çilek kumaşlarda renkler daha canlı ve derin görünebilir. Bununla birlikte renk dayanımı kullanılan boyar maddeye ve uygulanan terbiye işlemlerine bağlıdır.

Hava geçirgenliği değişebilir

Gevşek örgü yapısı hava dolaşımına yardımcı olabilir. Ancak kumaşın terletip terletmemesi yalnızca örgü yapısıyla belirlenmez. Elyaf cinsi, gramaj, kumaş kalınlığı ve giysinin modeli de önemlidir.

Çilek Kumaşın Avantajları

Çilek kumaş, doğru ürünlerde kullanıldığında hem görsel hem de kullanım açısından çeşitli avantajlar sağlar.

• Dökümlü ve rahat giysilerin hazırlanmasına uygundur.
• Dokulu yüzeyi kumaşa dekoratif bir görünüm kazandırır.
• Örme yapısı sayesinde hareket rahatlığı sunabilir.
• Düz renklerde bile belirgin bir yüzey etkisi oluşturur.
• Viskon ve modal çeşitleri yumuşak bir tutuma sahip olabilir.
• Geniş ve rahat kalıplarda vücudu sıkmadan kullanılabilir.
• Günlük ve mevsimlik giysilere uygundur.

Çilek Kumaşın Dezavantajları

Çilek kumaş satın alınırken ve dikilirken bazı noktalara dikkat edilmelidir.

Gevşek örgülü çeşitler sivri yüzeylere takılabilir ve ilmek çekmesi meydana gelebilir. İnce veya açık renkli kumaşlar ışık altında iç gösterebilir. Viskon oranı yüksek ürünlerde yanlış yıkama sonucunda çekme, uzama veya form kaybı yaşanabilir.

Süprem örgünün doğal yapısı nedeniyle kumaşın kesilen kenarlarında kıvrılma oluşabilir. Bu durum özellikle kesim ve dikim sırasında kumaşın kontrol edilmesini zorlaştırabilir. İlmek kaçması oluştuğunda kumaşta sökülme veya çizgi biçiminde hata da meydana gelebilir.

Çilek Kumaştan Neler Dikilir?

Çilek kumaş, yumuşak ve dökümlü yapısının ön planda olduğu kadın ve günlük giyim ürünlerinde kullanılabilir.

Başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Günlük ve mevsimlik elbiseler
• Uzun ve kısa tunikler
• Bluz ve salaş üstler
• Etekler
• Rahat kesimli pantolonlar
• Ev giyimi ürünleri
• Yazlık takımlar
• Büyük beden ve dökümlü modeller
• Çocuk giyim ürünleri

Kumaşın kullanılacağı ürün seçilirken gramajı ve iç gösterme durumu kontrol edilmelidir. İnce çeşitlerde elbise ve etek gibi ürünlerin astarlı hazırlanması gerekebilir.

Çilek Kumaş Yazlık mı, Kışlık mı?

Çilek kumaş çoğunlukla ilkbahar ve yaz aylarında kullanılan mevsimlik bir kumaş olarak bilinir. Özellikle viskon ve modal içeren hafif çeşitleri sıcak havalarda daha rahat bir kullanım sağlayabilir.

Bununla birlikte çilek kumaşın mevsimi yalnızca isminden anlaşılamaz. Yüksek gramajlı, kalın iplikli veya polyester karışımlı çeşitler serin havalarda da kullanılabilir. Kumaş seçerken gramaj, elyaf karışımı ve örgü sıklığı birlikte değerlendirilmelidir.

Çilek Kumaş Terletir mi?

Çilek kumaşın terletme durumu kullanılan elyafa bağlıdır. Viskon ve modal oranı yüksek, hafif ve gevşek örülmüş kumaşlar nemi emerek daha ferah bir his sağlayabilir.

Polyester oranı yüksek ürünlerde ise nem emicilik ve hava geçirgenliği daha düşük olabilir. Bu nedenle “çilek kumaş terletmez” şeklinde bütün ürünleri kapsayan kesin bir ifade kullanmak doğru değildir.

Ürün etiketindeki elyaf oranı kontrol edilerek kullanım mevsimine uygun seçim yapılmalıdır.

Çilek Kumaş Vücudu Belli Eder mi?

Çilek kumaş genellikle dökümlü olduğu için vücuda sert biçimde yapışmaz. Ancak ince, esnek veya düşük gramajlı çeşitler vücut hatlarını belli edebilir.

Vücudu belli etme durumu şu faktörlere göre değişir:

• Kumaşın gramajı
• Elastan oranı
• Örgü sıklığı
• Giysinin kalıbı
• Kumaşın rengi
• İç gösterme özelliği

Daha az belli etmesi isteniyorsa koyu renkli, yüksek gramajlı ve çok sıkı olmayan kalıplar tercih edilebilir.

Çilek Kumaş Çeker mi?

Çilek kumaşta çekme meydana gelip gelmeyeceği iplik cinsine, örgü ayarına ve uygulanan terbiye işlemlerine bağlıdır. Özellikle viskon içeren gevşek örme kumaşlarda yüksek sıcaklık ve güçlü sıkma işlemleri çekme veya form bozulması oluşturabilir.

Seri üretim yapılacaksa kumaş kesilmeden önce yıkanıp dinlendirilmeli veya küçük bir numune üzerinde çekme testi uygulanmalıdır. Böylece yıkama sonrasında oluşabilecek en ve boy değişimleri önceden hesaplanabilir.

Çilek Kumaş Nasıl Yıkanır?

Öncelikle giysinin veya kumaşın bakım etiketindeki talimatlar uygulanmalıdır. Elyaf karışımı bilinmeyen ürünlerde şu genel yöntemler tercih edilebilir:

• 30 dereceyi aşmayan hassas program kullanılması
• Ürünün ters çevrilerek yıkanması
• Düşük devirde sıkma yapılması
• Ağartıcı kullanılmaması
• Yüksek sıcaklıkta kurutma yapılmaması
• Kumaşın ıslakken kuvvetli biçimde çekiştirilmemesi
• Düşük veya orta sıcaklıkta, tersinden ütülenmesi

Viskon oranı yüksek kumaşlar ıslakken daha ağır hâle gelebilir. Giysinin askıda uzamaması için formu düzeltilerek düz bir yüzeyde veya uygun biçimde kurutulması daha güvenlidir.

Çilek Kumaş Dikilirken Nelere Dikkat Edilir?

Çilek kumaş örme yapıda olduğu için kumaşa uygun yuvarlak uçlu veya jarse iğnesi kullanılmalıdır. Düz dikiş yerine esnek dikiş ayarı, dar zikzak veya overlok tercih edilebilir.

Kesimden önce kumaş düz bir zeminde dinlendirilmelidir. Kumaş kesilirken fazla gerdirilmemeli, parçaların ilmek yönünün aynı olmasına dikkat edilmelidir. Kıvrılan kenarlar geçici sabitleme dikişi, kumaş ağırlığı veya uygun tela yardımıyla kontrol altına alınabilir.

Dikiş sırasında kumaşın esnetilmesi dalgalı dikişlere neden olabilir. Baskı ayağı basıncı ve iplik tansiyonu önce küçük bir kumaş parçasında denenmelidir.

Çilek Kumaş Satın Alırken Nelere Bakılmalıdır?

Kumaşın yalnızca adına bakılarak seçim yapılmamalıdır. Satın almadan önce satıcıdan şu bilgilerin öğrenilmesi yararlı olur:

• Elyaf karışımı
• Elastan bulunup bulunmadığı
• Metrekare gramajı
• Kumaş eni
• İç gösterme durumu
• En ve boy çekme oranları
• Renk haslığı
• Tüylenme ve ilmek çekme eğilimi
• Kumaşın tüp veya açık en olması
• Üretim ve boya parti numarası

Birden fazla top kullanılacaksa renk tonu farklılıklarını önlemek için kumaşların aynı boya partisinden olmasına dikkat edilmelidir.

Çilek Kumaş Hakkında Sık Sorulan Sorular

Çilek kumaş dokuma mı, örme mi?

Çilek süprem kumaş bir dokuma kumaş değil, ilmeklerden oluşan bir örme kumaştır. Bu nedenle “seyrek dokunmuş” yerine “gevşek örülmüş” ifadesi kullanılmalıdır.

Çilek kumaş ile waffle kumaş aynı mı?

Hayır. Her iki kumaş da dokulu bir görünüme sahip olabilir ancak örgü raporları, ilmek yapıları ve yüzey görüntüleri aynı değildir.

Çilek kumaş likralı mıdır?

Her çilek kumaş likralı değildir. Elastan içeren çeşitler daha fazla esner ve daha iyi toparlanır. Kumaşın gerçek içeriği ürün etiketinden veya teknik föyünden kontrol edilmelidir.

Çilek kumaş dayanıklı mıdır?

Dayanıklılık; kullanılan elyafın türüne, iplik kalitesine, örgü sıklığına ve terbiye işlemlerine bağlıdır. Gevşek ve iri ilmekli kumaşlarda sivri yüzeylere takılma riski daha yüksek olabilir.

Sonuç

Çilek kumaş, kendine özgü iri ilmekli yüzeyi, dökümlü görünümü ve rahat kullanımıyla öne çıkan bir süprem örme kumaş çeşididir. Özellikle viskon ve modal ipliklerle üretilen çeşitleri yumuşak, akıcı ve hafif parlak bir görünüm sunabilir.

Ancak piyasadaki bütün çilek kumaşlar aynı içerik ve gramajda değildir. Kumaş seçerken elyaf karışımı, gramaj, esneklik, iç gösterme durumu ve yıkama özellikleri mutlaka kontrol edilmelidir.